على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
779
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تافتن ( t ftan ) ف ل . م . پ . برگردانيدن . و چاپ كردن . و پيچيدن . و محدب كردن . و ملتوى ساختن . و تاب دادن رشته و مانند آن . و روى برگردانيدن . و آزرده و مكدر شدن . و افروختن . و گرم گرديدن . و روشنائى و پرتو انداختن . و طلوع كردن . و مجعد كردن . و آشفته و مضطرب گرديدن . و آه كشيدن . تافته ( t fte ) ا و ص . پ . پرتو اندازنده مانند آفتاب و ماه و ستاره و چراغ و آتش . و آزردهء از كوفت راه و سوارى . و مغموم و اندوهگين و مكدر شده . و موى زلف و گيسو . و ريسمان و نخ ابريشم تابيده و پيچيده شده و هر چيز كه آن را تابيده باشند . و برگشته و برگرديده . و روى گردانيده . و معطوف . و نوعى از بافته و پارچهء ابريشمى . و جامهاى از كتان بافته شده . و چيزى و كسى كه از تابش و حرارت آفتاب و آتش و قهر و غضب و تب بر افروخته و گرم شده باشد . تافته جگر ( t fte - jegar ) ص . پ . عاشق . و كسى كه علت دق داشته باشد . تافر ( t fer ) ا . ع . مرد چركين . تافشك ( t facak ) ا . پ . ديوك و ارضه . تافف ( taaffof ) م . ع . اف گفتن . تافق ( taaffoq ) م . ع . تافقبنا : آمد ما را از افق . تافل ( taaffol ) م . ع . تكبر نمودن . تأفن ( taaffon ) م . ع . عيب كردن . و گرفتن خوئى كه در شخص نباشد . و به زور خود را زيرك نمودن و تأفن اواخر الامور : تتبع كرد اواخر امور را . تافه ( t fe ) ا . ع . اندك و حقير . الحديث : كانت اليد لا تقطع فى الشيئى التافه . و ابن تافه ا خ : محدثى . تافيف ( ta'fif ) م . ع . اف گفتن . تأفيك ( ta'fik ) م . ع . دروغ گفتن . تافيل ( ta'fil ) م . ع . افله تأفيلا : افزون كرد آن را . تأق ( taaq ) م . ع . تاق السقاء تأقا ( از باب سمع ) : پر شد آن مشك از آب . و تاق زيد : پر خشم شد زيد و يا اندوهناك گرديد . تأق ( taeq ) ص . ع . شتابندهء ببدى . المثل : انت تأق و انا ماق فكيف نتفق يضرب للمختلفين اخلاقا . و اسب جوان پر نشاط . تاق ( t q ) ا . پ . درخت تاغ . تأقة ( taaqat ) ا . ع . سختى غضب و شتابزدگى بسوى بدى يق به تأقة . تأقط ( taaqqot ) م . ع . تأقط اللبن : كشك شد شير . تأقيت ( ta'qit ) م . ع . معين كردن وقت . تاك ( t k ) ا . پ . درخت رز و نهال رز . تاك ( t ka ) ع . اسم اشاره مؤنث ذاك . تاك ( t kk ) ص . ع . لاغر . و هلاك شده . و احمق . ج : تاكون و تكلة ( takalat ) و تكاك ( tokk k ) و تكك ( tokak ) . تا كجا ( t - koj ) پ . كلمهء استفهام كه در تعيين جا و مكان استعمال مىگردد . تاكد ( taakkod ) م . ع . تاكد الامر : استوار گرديد آن كار . و نيز تاكد : بستن و محكم كردن عهد و جز آن . تاكر ( taakor ) م . ع . گودال كندن و گود كردن زمين براى نشانيدن درخت . تاكرنى ( t korron ) ا خ . ع . شهرى از اندلس كه در كنار بحر الروم واقع شده و داراى 353 ر 23 نفر جمعيت و اكنون مشهور به كاتالونى مىباشد . تاكستان ( t kest n ) ص . پ . باغستان درخت رز . تآكل ( ta kol ) م . ع . تآكل القوم : با هم خوردند قوم . و تآكل الابطال فى الحرب : كشتند دليران در جنگ بعضى مر بعض را . تاكل ( taakkol ) م . ع . تاكل العضو : خورد بعض آن عضو مر بعضى را . و تاكل منه : خشم گرفت از آن و بر انگيخته شد . و نيز تاكل : سخت درخشيدن سرمه و شمشير و برق و سيم و جز آن . تاكوب ( ta'kub ) ا . پ . - مأخوذ از بربرى - فرفيون . تاكى ( t - key ) پ . كلمهء استفهام تا چه زمان و تا چه وقت . تآكيد ( ta kid ) ا . ع . دو الهائى كه بدان قرپوس زين را با دو پهلوى آن بندند . تاكيد ( ta'kid ) م . ع . اكده تاكيدا : استوار كرد آن را و محكم نمود . تاكيد ( ta'kid ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - استوارى . و الزام و اثبات . و استحكام . و اهتمام . و حكم و فرمان . و مذاكره . و سفارش . و تقاضا . و اقدم . و اصرار . و مبالغه . و جد و جهد . و تاكيد كردن : در اجراى كارى مبالغه و اصرار كردن و جد و جهد كردن . تاكيدا ( ta'kidan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور استوارى . و حتما و حكما و جدا . تاكيدات ( ta'kid t ) ا . ع . - مأخوذ از تازى - دستور العملها . و سفارشها . تاكيف ( ta'kif ) م . ع . اكف الحمار تاكيفا : بست عرقگير را بر پشت خر . و اكفه الاكاف خوىگير ساخت آن گليم را . تاكيل ( ta'kil ) م . ع . اكله الشيئى تاكيلا : دعواى اين چيز كرد بر وى . و اكل مالى و شربه : بخورد و نوش مردم